Rastuška pećina kod Teslića jedan je od najznačajnijih prirodnih i arheoloških lokaliteta u Republici Srpskoj. Osim što predstavlja jedno od najvećih staništa slijepih miševa, ova pećina krije tragove života neandertalaca stare više desetina hiljada godina, jedinstvene pećinske ukrase i brojne arheološke nalaze koji svjedoče o dalekoj prošlosti ovog područja.
- – Rastuška pećina kod Teslića jedno je od najvećih staništa slijepih miševa u Republici Srpskoj.
- – Jedini je do sada potvrđeni pećinski lokalitet u sjevernoj BiH na kojem su živjeli neandertalci.
- – Arheološka istraživanja otkrila su oko 500 kremenih artefakata, kao i ostatke pećinskog medvjeda, lava, nosoroga, dabra i jelena.
- – Posebna atrakcija je prirodni ukras koji podsjeća na leopardovu kožu, jedinstven u ovom dijelu Evrope.
- – Za turiste je uređeno oko 370 metara staze kroz pećinu.
Jedna je od tri turistički uređene pećine u Republici Srpskoj. Posjetiocima su na raspolaganju uređen prilaz, osvjetljenje i oko 370 metara staza koje vode kroz njenu unutrašnjost, a tokom organizovanih obilazaka turiste prati stručno lice koje ih upoznaje sa prirodnim i istorijskim bogatstvom ovog lokaliteta.
Značajna turistička atrakcija
Direktor Turističke organizacije Teslić Danijel Petrović ističe za Srnu da Rastuška pećina predstavlja jedan od najvažnijih turističkih potencijala ove opštine.
– Rastuška pećina je gotov turistički proizvod koji privlači domaće i strane turiste. Ona predstavlja jedan od naših najvećih prirodnih potencijala i ima značajnu ulogu u razvoju turizma Teslića – rekao je Petrović.
Jedinstveni ukras koji podsjeća na leopardovu kožu
Jedna od najvećih atrakcija pećine nalazi se u jednom od njenih kanala, gdje prirodni mineralni slojevi stvaraju neobičan uzorak koji podsjeća na leopardovu kožu.
Prema riječima Petrovića, ovakva pojava zabilježena je još samo u dvije pećine u Evropi – kod Pariza i Vićence.
Poseban doživljaj upotpunjuju brojne kolonije slijepih miševa. Rastuška pećina jedno je od njihovih najvećih staništa u Republici Srpskoj, a posjetioci tokom obilaska mogu čuti njihovu međusobnu komunikaciju i posmatrati ih u prirodnom okruženju.
– Mnogi ljudi imaju strah od slijepih miševa, ali već nakon prve posjete shvate da za to nema razloga. Oni čovjeka doživljavaju samo kao prepreku koju bez problema izbjegavaju – naglasio je Petrović.
Priroda stvarala ukrase hiljadama godina
Iako nije među pećinama sa najbogatijim pećinskim nakitom, Rastuška pećina oduševljava svojim prirodnim ambijentom.
Arheolog Republičkog zavoda za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa Republike Srpske Boris Radić pojašnjava da su stalaktiti i stalagmiti nastajali tokom hiljada godina.
– Ukrasi nastaju taloženjem minerala iz vode bogate kalcijum-karbonatom koja kaplje sa svoda pećine. Svaka kap ostavlja trag, a vremenom nastaju stalaktiti, stalagmiti i pećinski stubovi, koji predstavljaju pravo djelo prirode – rekao je Radić.
Dom neandertalaca
Rastuška pećina ima i izuzetan arheološki značaj. Do sada je to jedini poznati pećinski lokalitet u sjevernom dijelu BiH za koji je utvrđeno da su ga naseljavali neandertalci.
Arheološki nalazi pokazuju da je pećina bila naseljena tokom srednjeg paleolita, odnosno musterijena, perioda koji obuhvata vrijeme između oko 150.000 i 30.000 godina prije nove ere.
Istraživanja su započela sedamdesetih godina prošlog vijeka, kada su otkrivene kosti pećinskog medvjeda, dok su sistematska arheološka iskopavanja sprovedena od 2010. do 2012. godine pod rukovodstvom profesora Prestona Mirikla sa Univerziteta Kembridž.
Tokom iskopavanja otvorene su tri arheološke sonde.
– U dvije sonde pronađeno je oko 500 kremenih artefakata koji nam pružaju dragocjene podatke o načinu života praistorijskog čovjeka. Kremen je bio osnovni materijal za izradu alata kojim su lovili, obrađivali drvo i kosti – naveo je Radić.
On ističe da je eksperimentalna arheologija pokazala da se od kremena mogu napraviti oštrice debljine svega nekoliko mikrona, dovoljno oštre da mogu rezati čak i čelik.
Otkriveni ostaci pećinskog medvjeda, lava i nosoroga
Pored brojnih kamenih alatki, arheolozi su u pećini pronašli ostatke pećinskog medvjeda i pećinskog lava, ali i kosti nosoroga, dabra i jelena.
Prema riječima Radića, prisustvo kostiju životinja koje ne borave u pećinama ukazuje da su ih unutra donosili praistorijski lovci.
Istraživanja još nisu završena.
– Najdublja sonda dostigla je dubinu od četiri i po metra, ali ispod nje postoji još najmanje metar i po neistraženih slojeva. Vjerujemo da se ispod nalaze još stariji ostaci koji bi mogli biti stari i više od 150.000 godina – rekao je Radić.
Pećina želja
Rastuška pećina nije poznata samo po arheologiji i prirodnim ljepotama, već i po narodnom predanju.
Na jednom mjestu u unutrašnjosti nalazi se uski prolaz za koji mještani vjeruju da ispunjava želje svakome ko uspije da se provuče kroz njega.
Mještanin Blagoje Radić kaže da tu priču godinama prenosi posjetiocima.
– Jedna djevojka mi je jednom rekla da je upravo na tom mjestu poželjela da dobije dijete i da joj se želja kasnije ispunila. Ne tvrdim da je to istina, ali legenda živi među narodom – ispričao je Radić.
Blagoje Radić jedan je od ljudi koji su najzaslužniji što je pećina danas uređena za turističke posjete.
Kaže da je ideju dobio nakon što je tri noći zaredom sanjao velikog slijepog miša.
– Mnogi su mi govorili da je to nemoguće i da sam lud, ali sam vjerovao da ova pećina zaslužuje da bude dostupna ljudima. Očistili smo unutrašnjost, probili pristupni put i izgradili stazu dugu oko 370 metara – prisjeća se Radić.
On i danas, kroz rad Ekološko-turističkog udruženja „Rastuša“, nastavlja da uređuje lokalitet.
– Na ovom brdu nalazi se pet pećina i šest ulaza. Moja želja je da, dok sam živ, za turiste osposobimo još jednu pećinu – poručio je Radić.
Izvor: Glas Srpske
