Bundestag produžio mandat EUFOR Althea: podrška misiji, ali i otvorena pitanja o OHR-u
Njemački Bundestag odobrio je produženje učešća pripadnika Bundeswehra u misiji Evropske unije EUFOR Althea u Bosni i Hercegovini, potvrđujući nastavak vojnog prisustva u zemlji i nakon više od tri decenije od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Za produženje mandata glasalo je 386 poslanika, 193 su bila protiv, dok su tri bila uzdržana. Odluka je donesena uz podršku vladajuće koalicije CDU/CSU i SPD-a, kao i Zelenih, dok su se protivili Alternativa za Njemačku (AfD) i Ljevica.
Mandat je produžen do juna 2027. godine, a prema procjenama njemačke vlade, godišnji troškovi angažmana iznose oko 16 miliona eura.
Stabilnost uz prisustvo stranih trupa
Tokom parlamentarne rasprave, predstavnici vladajućih stranaka isticali su da je sigurnosna situacija u BiH trenutno stabilna, ali da je ta stabilnost u velikoj mjeri rezultat prisustva EUFOR-a.
Zastupnici su upozorili da politička situacija ostaje krhka, posebno zbog stalnih tenzija između etničkih i političkih blokova, kao i povremenih secesionističkih poruka iz Republike Srpske.
Njemačka vlada u svom obrazloženju naglašava da su institucije BiH i dalje slabe, a politički sistem opterećen blokadama, što zemlju čini ranjivom na unutrašnje i vanjske destabilizacije, uključujući i geopolitičke uticaje u kontekstu rata u Ukrajini.
Kritike opozicije: „Misija bez jasnog cilja“
Opozicione stranke AfD i Ljevica kritikovali su produženje mandata, ocjenjujući da EUFOR nema vidljive političke rezultate.
Njihovi predstavnici tvrdili su da se radi o skupoj misiji bez jasne izlazne strategije, uz pitanje koliko se dugoročno može opravdati vojno prisustvo u zemlji koja, prema njihovom mišljenju, već godinama stagnira.
Rasprava o OHR-u i Christianu Schmidtu
Poseban dio debate u Bundestagu bio je posvećen i ulozi Ureda visokog predstavnika (OHR) i njegovog šefa Christiana Schmidta.
Dok su pojedini poslanici CDU-a i Zelenih branili njegovu ulogu kao ključnu za očuvanje Dejtonskog poretka, opozicija je kritikovala njegovu funkciju i politički uticaj u BiH.
OHR ostaje važan međunarodni mehanizam za nadzor implementacije civilnog dijela Dejtonskog sporazuma, iako se već godinama vodi rasprava o njegovoj dugoročnoj potrebi i legitimitetu u domaćoj političkoj strukturi BiH.
EUFOR Althea: više od dvije decenije prisustva
Misija EUFOR Althea pokrenuta je 2004. godine kao nasljednik NATO misije SFOR, sa zadatkom očuvanja sigurnog i stabilnog okruženja u BiH. Ona djeluje pod mandatom Ujedinjenih nacija i u koordinaciji sa Evropskom unijom.
Iako se broj vojnika tokom godina smanjivao, EUFOR i dalje ima ključnu ulogu u odvraćanju potencijalnih sigurnosnih prijetnji i podršci lokalnim institucijama.
Širi geopolitički kontekst
Njemačka vlada ocjenjuje da je region Zapadnog Balkana i dalje osjetljiv na političke krize i spoljne uticaje, posebno u svjetlu rata u Ukrajini. U tom kontekstu, BiH se posmatra kao jedna od ključnih tačaka stabilnosti u regionu.
Berlin i Brisel ističu da je evropska perspektiva BiH i dalje otvorena, ali da napredak ka EU zahtijeva funkcionalnije institucije, političku stabilnost i smanjenje etničkih blokada.
Izvor: DW
